[b]Mieszkam i pracuję we Włoszech od połowy 1997 r. Ile lat trzeba przepracować, aby mieć emeryturę w Polsce?[/b] Najważniejszym aktem prawnym regulującym kwestię przyznawania świadczeń społecznych osobom, które pracowały w więcej niż jednym kraju Unii Europejskiej, jest [b]rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie[/b]. Dzięki tym przepisom prawa nabytego w jednym kraju nie tracimy po przeprowadzeniu się do innego państwa. [srodtytul]Dla kogo przepisy o koordynacji[/srodtytul] Z przepisów dotyczących koordynacji skorzystają osoby, które pracowały bądź nadal pracują w więcej niż jednym państwie UE lub EOG bądź Szwajcarii, a także osoby, które pracowały w jednym państwie członkowskim a mieszkały w innym. Reguły koordynacji mają wartość nadrzędną nad przepisami krajowymi i mają zastosowanie w odniesieniu do świadczeń rodzinnych, macierzyńskich, chorobowych, medycznych, zasiłków (dla bezrobotnych, pogrzebowych), rent (rodzinnych, inwalidzkich) oraz emerytur. [srodtytul]Prawo do emerytury a koordynacja przepisów[/srodtytul] Przepisy unijne nie wprowadziły jednakowego stażu emerytalnego dla wszystkich krajów, ale dały[b] możliwość sumowania poszczególnych okresów ubezpieczenia i możliwość pobierania emerytury składającej się z różnych części.[/b] Każde państwo członkowskie ma własne przepisy, zgodnie z którymi przyznaje prawo do tego świadczenia, np. długość stażu pracy niezbędna do przyznania emerytury nie wszędzie jest taka sama. [srodtytul]Emerytura wypracowana w obu krajach[/srodtytul] Autopromocja Specjalna oferta letnia Pełen dostęp do treści "Rzeczpospolitej" za 5,90 zł/miesiąc KUP TERAZ Najmniej problemów jest u osób, które spełniają warunki wystarczające do nabycia emerytury w dwóch państwach. Otrzymają bowiem dwie niezależne emerytury. [srodtytul]Praca krócej niż rok[/srodtytul] Osoba, która pracowała za granicą krócej niż rok, nie ma prawa do świadczenia emerytalnego w tym kraju. Będzie jednak mogła domagać się, by okres ten został wliczony do jej stażu pracy przy wyliczaniu świadczenia w innym państwie. [ramka][b]Przykład[/b] Pani Joanna wyjechała na 9 miesięcy do pracy do UK. Czy – jeżeli wymagalny dla niej staż emerytalny wynosi 25 lat - po osiągnięciu 24 i 3 miesięcznego stażu pracy w Polsce będzie mogła zaliczyć czas pracy w UK i ubiegać się o emeryturę? Tak, dziewięciomiesięczny okres zatrudnienia w innym kraju UE można wliczyć do stażu pracy. Nie wpłynie to jednak na wysokość emerytury, którą wypłaci ZUS.[/ramka] [srodtytul]Gdy wystarczy polski staż[/srodtytul] Jeżeli osoba, która występuje z wnioskiem o przyznanie emerytury, przepracowała w Polsce odpowiednią liczbę lat potrzebną do uzyskania polskiej emerytury, a dodatkowo pracowała za granicą, to ZUS wyliczając jej emeryturę, bierze pod uwagę tylko polskie okresy składkowe. Jest to pewne odstępstwo od art. 46 ust. 2 rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71, zgodnie z którym, jeżeli osoba spełniła warunki nabycia prawa do świadczenia bez konieczności zaliczania okresów pracy za granicą, to właściwa instytucja powinna wyliczyć wysokość świadczenia na dwa różne sposoby, a następnie przyznać świadczenie najbardziej korzystne dla zainteresowanego. Pierwszy z tych sposobów polega na wyliczeniu emerytury jedynie na podstawie własnego ustawodawstwa (art. 46 ust. 1 pkt. i rozp.), drugi – na wyliczeniu kwoty proporcjonalnej opartej o kwotę teoretyczną (sposób ten został szerzej opisany poniżej w części poświęconej świadczeniom proporcjonalnym). To, że ZUS wylicza polską emeryturę (oraz rentę z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej) nie uwzględniając pracy za granicą jest możliwe, bo wynika z części C załącznika IV do rozporządzenia ( Rady (EWG) nr 1408/71. Regulacja ta została wprowadzona dlatego, że [b]świadczenie wyliczone proporcjonalnie zawsze byłoby niższe od wyliczonego wyłącznie na podstawie polskich okresów ubezpieczenia. Ale uwaga, nie powoduje to utraty prawa do części emerytury w innym kraju, w którym dana osoba pracowała. Taka osoba otrzyma zarówno polską emeryturę, jak i świadczenie cząstkowe z innego kraju, wyliczone tam proporcjonalnie do długości zatrudnienia.[/b] [ramka][b]Przykład[/b] Pani Anna (urodzona przed 1949 r.) po dziesięciu latach pracy w Polsce wyjechała do Włoch, gdzie pracowała przez siedem lat. Następnie wróciła do kraju i tu przepracowała jeszcze dziesięć lat. Jaką emeryturę dostanie? Staż emerytalny konieczny do uzyskania prawa do emerytury w Polsce wynosi 20 lat. Suma okresów przepracowanych przez panią Annę w Polsce wynosi 20 lat. Pani Anna dostanie więc świadczenie obliczane na podstawie polskich okresów ubezpieczeniowych. Oprócz tego będzie miała prawo do proporcjonalnego świadczenia z Włoch (w proporcji 7/27 - patrz. niżej).[/ramka] [srodtytul]Zasada proporcjonalności[/srodtytul] W sytuacji, gdy pracownik nie ma wystarczającego okresu ubezpieczenia do nabycia prawa do emerytury w którymkolwiek państwie, sumuje się okresy ubezpieczenia za granicą. Przyszła emerytura będzie się składać z tylu części, w ilu krajach pracował on przez dłużej niż rok. Każdy z krajów, w których pracował, wyliczy pracownikowi przysługującą mu kwotę teoretyczną, zgodnie z obowiązującym tam prawem i stawkami. Jak? Po zsumowaniu całkowitego czas pracy zainteresowanego (okres pracy w tym kraju, a także we wszystkich innych) powstanie tzw. kwota teoretyczna, która następnie zostanie podzielona w takiej proporcji, w jakiej długość okresu w danym państwie pozostaje w proporcji do okresów podlegania ubezpieczeniom we wszystkich pozostałych państwach. [ramka][b]Przykład[/b] Pan Andrzej pracował: 10 lat w Polsce, 7 lat w Wielkiej Brytanii, 5 lat w Belgii i 3 lata w Holandii. Całkowity staż ubezpieczeniowy to 25 lata (10+7+5+3). Pan Andrzej ma prawo do emerytury za każdy przepracowany okres. Każde z wymienionych państw (odpowiednie instytucje ubezpieczeniowe) ustali na podstawie własnego ustawodawstwa teoretyczną kwotę emerytury za zsumowane okresy ubezpieczenia, a następnie przyzna emeryturę częściową- proporcjonalną do faktycznego okresu ubezpieczenia na terytorium danego państwa, tj. Polska 10/25, Wielka Brytania 7/25, Belgia 5/25 i Holandia 3/25.[/ramka] [srodtytul]Gdzie złożyć wniosek o emeryturę[/srodtytul] Wniosek o przyznanie emerytury należy złożyć w miejscu zamieszkania. W Polsce będzie to – w zależności od tego gdzie była ubezpieczona osoba zainteresowana (oddział ZUS, KRUS) właściwy do miejsca zamieszkania. Przy załatwianiu formalności stosuje się unijne formularze z serii E-200. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające polskie okresy ubezpieczenia oraz zagraniczne okresy ubezpieczenia. W przypadku braku tych ostatnich należy podać informacje dotyczące zagranicznej instytucji, w której byliśmy ubezpieczeni oraz numer zagranicznego ubezpieczenia lub nazwy i adresy pracodawców. Złożenie wniosku o przyznanie emerytury we właściwej instytucji w kraju zamieszkania uruchamia proces rozpatrywania go we wszystkich państwach UE w których pracowaliśmy lub mieszkaliśmy (np. w Danii i Szwecji okres zamieszkania wlicza się do stażu emerytalnego).

[ w Niemczech tylko pół roku? Ten krótki okres nie wystarczy, aby dostawać niemiecką emeryturę, ale może zostać uwzględniony przez ZUS przy obliczaniu stażu pracy. Kto pracował za granicą przez kilka lub kilkanaście lat, po osiągnięciu wieku emerytalnego może liczyć na solidny dodatek w postaci euro, funtów lub dolarów, przeliczonych na złotówki. Dzisiaj, w zjednoczonej Europie, nie ma znaczenia gdzie zamieszkamy na starość, czy w Polsce czy za granicą. Emerytura należy się nam w każdym przypadku. Jeśli pracowaliśmy w różnych krajach składowe świadczenia, w określonych proporcjach, będą pochodzić z każdego z nich. Aby nabyć prawo do zagranicznej emerytury musimy przepracować, tzn. opłacać składki ubezpieczeniowe, przynajmniej 12 miesięcy w danym kraju. Zasada sumowania okresów W Unii obowiązuje zasada sumowania okresów ubezpieczenia emerytalnego. Polega to na tym, że obliczając staż pracy będący podstawą do obliczenia emerytury (w Polsce ustawowe minimum to 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) bierze się pod uwagę lata przepracowane w kraju (w tym okresy bezskładowe jak lata studiów, spędzone w wojsku czy na urlopie macierzyńskim) oraz za granicą. Załóżmy, że mamy już ukończone 65 lat i w dorobku 35 lat pracy w Polsce, a do tego 5 lat w Niemczech. W sumie 40 lat. Niemiecki ZUS obliczy nam emeryturę przyjmując za punkt wyjścia 40-letni staż, niech to będzie 1000 euro. Jednak, jako że za Odrą przepracowaliśmy tylko 1/8 ogólnego stażu, to tyle tylko dostaniemy niemieckiej emerytury, nie 1000, lecz 125 euro. Taki dodatek będzie nam doliczany do polskiego świadczenia, oczywiście po przeliczeniu na złotówki. Wiek emerytalny W Polsce mamy teraz 65 lat dla mężczyzn oraz 60 lat dla kobiet. W innych europejskich krajach bywa różnie. Granica 65 lat obowiązuje we wszystkich krajach z wyjątkiem Czech (62 lata), Francji (60 lat) oraz Estonii (63 lat) i Bułgarii (63 lata). W przypadku kobiet więcej niż 60 lat pracy wymaga się m. in.: w Belgii, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii (tu wszędzie 65 lat) oraz na Węgrzech (62 lata) i w Estonii (61 lat). Te różne granice wiekowe mają zasadnicze znaczenie przy przyznawaniu praw do zagranicznej emerytury. Np. jeśli jakaś Polka pracowała przez określony czas w Belgii i w wieku 60 lat przeszła w Polsce na emeryturę, to prawo do cząstkowej, belgijskiej emerytury będzie miała dopiero po ukończeniu 65-ego roku życia. Warto wiedzieć, że w poszczególnych krajach różnie wyglądają minimalne okresy stażu pracy koniecznego do wystąpienia o emeryturę. Chodzi tu o świadczenia tamże przyznawane i wypłacane. Np. w Hiszpanii wystarczy już 15 lat pracy. W Wielkiej Brytanii aby otrzymać pełną emeryturę konieczny jest 30-letni staż pracy. Irlandia minimum stażowe określa liczbą uiszczonych, tygodniowych składek na fundusz emerytalny – od kwietnia 2012 roku musi ich być nie mniej niż 520. Z kolei W Norwegii prawo do podstawowej emerytury osiąga się już po przepracowaniu 3 lat. W Niemczech emerytem można zostać po 5 latach pracy (oczywiście konieczny jest też odpowiedni wiek emerytalny), ale świadczenie jest wtedy bardzo niskie i takie osoby zazwyczaj dostają jeszcze zasiłek socjalny. Gdy nie starcza lat... Lata spędzone (i przepracowane) za granicą mogą bardzo się przydać, gdy krajowa emerytura z ZUS i OFE wychodzi poniżej kwoty minimalnej, tj. 799,18 zł. Chodzi tu o emerytury wypłacane od 2009 roku, według nowych zasad. Ten problem dotyczy osób, które mogą wykazać się jedynie kilku, kilkunastoletnim stażem pracy w Polsce. W sumie jednak i tak musimy udowodnić, że mamy 25 lat pracy (mężczyźni) lub 20 (kobiety), po zsumowaniu okresów zatrudnienia w kraju i za granicą. Wykazanie tych koniecznych okresów pracy daje prawo do ewentualnego podwyższenia świadczenia do poziomu minimalnej emerytury. Wymagane dokumenty Okresy zatrudnienia za granicą muszą zostać w wiarygodny sposób poświadczone. Chodzi tu o dokumenty wydane przez zagranicznych pracodawców, karty i zeznania podatkowe, Im więcej tym lepiej. To wszystko będzie stanowić załącznik do formularza ZUS Rp-1E, czyli "Wniosku o emeryturę osoby zamieszkałej w Polsce, która pracowała także za granicą". Do tegoż dokumentu należy załączyć kolejny formularz unijny – E207, czyli „Informację dotyczącą przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej”, w którym należy zestawić okresy zatrudnienia i zamieszkania za granicą. Uwaga. Samo zamieszkiwania za granicą, bez podejmowania pracy, też może mieć wpływ na prawo do polskiej emerytury. W takich krajach jak Dania, Szwecja i Finlandia prawo do podstawowej emerytury mają wszyscy, po osiągnięciu odpowiedniego wieku, niezależnie od tego czy ktoś pracował czy nie. Wystarczy sam fakt zamieszkiwania w danym kraju. Ten szczególny przypadek jest też uwzględniany przy obliczaniu stażu pracy przez ZUS. Procedura Wniosek o przyznanie zagranicznej emerytury składamy w Polsce, w najbliższym oddziale ZUS lub w jednym z wydzielonych oddziałów, które zajmują się kontaktami z poszczególnymi krajami. Po przejrzeniu i skompletowaniu dokumentacji strona polska wysyła papiery do właściwego kraju. Tamże znowu sprawdzana jest cała dokumentacja, porównywana z danymi w bazie ubezpieczonych, i odsyłana do Polski. Cała procedura zajmuje zwykle kilka miesięcy, ale bywa że rok i dłużej. W tym czasie zagraniczna emerytura nie jest wypłacana, ale nie przepada. Jeśli wszystko się zgadza, to świadczenie zostanie wypłacone wstecz, także za okres jaki zajęło sprawdzanie dokumentacji ubezpieczonego. Zagraniczne świadczenie wylicza się w walucie danego kraju, ale w Polsce jest wypłacane po przeliczeniu na złote. Wykaz oddziałów ZUS (z podziałem na „przydzielone im kraje”, które zajmują się opracowywaniem wniosków o przyznanie zagranicznej emerytury): Oddział ZUS w Opolu (tel. 77/4511681) – Niemcy Oddział ZUS w Warszawie (tel. 22/5693604) – Francja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Wielka Brytania Oddział ZUS w Szczecinie (tel. 91/8101802) – Dania, Finlandia, Islandia, Norwegia, Szwecja Oddział ZUS Tarnowie (tel. 14/6214371) – Austria, Szwajcaria Oddział ZUS w Łodzi (tel. 42/6382967)- Grecja, Cypr, Hiszpania, Portugalia, Włochy Józef Leszczyński Źródło: Praca i nauka za granicą, nr 227, str. 10 Więcej o emeryturach w poszczególnych krajach: WIELKA BRYTANIA NIEMCY AUSTRIA

Rozmowa z Caroline Huys z działu umów międzynarodowych w Bureau Internationale Overeenkomsten (BIO)/Bureau des Conventions internationales (BCI) 5 czerwca 2013 r. dział dla pracowników z nowych krajów Unii Europejskiej Chrześcijańskich Związków Zawodowych ACV zorganizował sesję informacyjną na temat świadczeń emerytalnych. W związku z ogromnym zainteresowaniem tą problematyką przedstawiamy wywiad z panią Caroline Huys z funduszu zasiłków emerytalnych RVP/ONP, która była mówcą na sesji ACV i pracuje w dziale umów międzynarodowych – Bureau Internationale Overeenkomsten (BIO)/Bureau des Conventions internationales (BCI). Instytucja ta zajmuje się sprawami, z którymi stykają się nasi rodacy zatrudnieni w różnych krajach UE. Czym charakteryzuje się emerytura ustawowa w Belgii? Emerytura ustawowa należy do pierwszego filaru systemu emerytur w Belgii. Jego finansowanie odbywa się głównie na zasadzie tzw. repartycji. Oznacza to, że emerytury wypłacane są dzięki składkom emerytalnym odciąganym z pensji aktywnych pracowników, urzędników państwowych oraz opłacanych przez osoby samozatrudnione. Jakie są rodzaje świadczeń emerytalnych w Belgii i jakie warunki należy spełnić, aby je otrzymać? Istnieje kilka rodzajów świadczeń. Pierwszym z nich jest emerytura ustawowa, obliczana na podstawie długości kariery zawodowej, czyli lat przepracowanych jako pracownik najemny lub urzędnik państwowy albo też na podstawie długości okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawowy wiek emerytalny w Belgii wynosi zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn 65 lat. Emerytura ta w żadnym wypadku nie może zostać połączona z pobieraniem jakichkolwiek innych zasiłków socjalnych (tzn. wykluczone jest równoczesne pobieranie emerytury i zasiłku chorobowego, zapomogi socjalnej OCMW/CPAS, zasiłku dla bezrobotnych, tymczasowego zasiłku dla bezrobotnych – zasiłku ekonomicznego itd.). Od ostatniej reformy emerytur weszło w życie nowe prawo, które pozwala osobom pobierającym emeryturę ustawową i mającym minimum 42 lata stażu pracy wykonywać dodatkowo pracę zarobkową bez ograniczeń. Kolejna forma to emerytura po zmarłym współmałżonku (lub zmarłej małżonce), obliczana na podstawie długości kariery zawodowej zmarłego współmałżonka. Z tego prawa mogą skorzystać zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Początkowo, aż do 1984 r., prawo to było przyznawane tylko wdowom. Warunkiem otrzymania tej emerytury jest wiek minimum 45 lat (z wyjątkiem matek samotnie wychowujących dzieci) oraz związek małżeński trwający minimum rok przed śmiercią współmałżonka. Osoba pobierająca tą emeryturę może wykonywać dodatkowo pracę zarobkową pod warunkiem nieprzekroczenia ustalonych prawnie progów dochodowych. W momencie osiągnięcia wieku emerytalnego świadczeniobiorca ma prawo do połączenia obu świadczeń do maksimum 110 proc. emerytury dla wdowy/wdowca, obliczonej na podstawie pełnego stażu pracy zmarłego współmałżonka. Innym rodzajem świadczeń emerytalnych jest emerytura dla współmałżonka w separacji lub po rozwodzie. W niektórych rodzinach żona lub mąż pozostaje w domu, np. w celu opieki nad dziećmi, podczas gdy współmałżonek zajmuje się karierą zawodową. W momencie rozkładu związku współmałżonek, który nie pracował, ma prawo ubiegać się o ten rodzaj emerytury. Oblicza się ją na podstawie liczby lat przepracowanych przez współmałżonka podczas całego okresu trwania małżeństwa. Przy obliczaniu wysokości tej emerytury brane są pod uwagę zarobki współmałżonka w tych latach (w ograniczonym stopniu). Jeśli w którymś roku obydwoje małżonkowie pracowali, pod uwagę bierze się tylko jedno wynagrodzenie. Prawo to jest obliczane automatycznie w momencie złożenia wniosku. Warunkiem otrzymania tego świadczenia jest osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego lub – w niektórych przypadkach – otwarte prawo do wcześniejszej emerytury. W przypadku świadczeń z powodu separacji przynajmniej jeden z partnerów musi osiągnąć wiek emerytalny. Otrzymywanie tych świadczeń nie ma żadnego wpływu na wysokość ustawowej emerytury eksmałżonka. Otrzymany przez starającego się o to świadczenie wyrok pozbawienia praw rodzicielskich lub z powodu groźby pozbawienia życia współmałżonka wyklucza otrzymanie tego prawa. Świadczenie to gwarantuje obojgu eksmałżonkom otrzymanie minimum połowy emerytury rodzinnej w przypadku, gdy nie mogą oni z przyczyn medycznych zamieszkiwać pod jednym adresem. Jeśli jednak ich ustawowe emerytury są wyższe, wybierane są te świadczenia, które są dla nich korzystniejsze. Jakie systemy emerytalne wyróżniamy w Belgii? Świadczenia emerytalne w Belgii podzielone są na trzy systemy. 1. System świadczeń emerytalnych dla pracowników, pod który podlegają zatrudnieni w sektorze prywatnym na umowę o pracę jako pracownicy fizyczni lub umysłowi lub zatrudnieni na kontrakt pracownicy sektora państwowego. Świadczeniami tymi zajmuje się instytucja RVP-Rijksdienst voor Pensioenen/ONP-Office National des Pensions. 2. System świadczeń emerytalnych dla samozatrudnionych, do którego należą wszyscy prowadzący jakąkolwiek działalność gospodarczą lub będący ich pomocnikami. Świadczenia oblicza instytucja RSVZ-Rijksdienst voor de Sociale Verzekering der Zelfstandigen/L'Institut national d'assurances sociales pour travailleurs indépendants, a wypłaca RVP/ONP. 3. System świadczeń emerytalnych dla mianowanych urzędników państwowych, niezależnie od zajmowanego stanowiska, zatrudnionych zarówno w instytucjach regionalnych, prowincjonalnych, gminnych, jak i federalnych. Emerytury obliczane i wypłacane są przez wewnętrzny dział emerytur państwowych. Każdy z tych systemów ma wewnętrzne ustalenia i prawa, często bardzo podobne, ale w ogólnym rozrachunku istnieją między nimi spore różnice. Coraz więcej osób buduje swoje prawa emerytalne w dwóch lub we wszystkich systemach. Jak przebiega procedura przyznania prawa do emerytury Osoba mieszkająca w Belgii, która ma status pracownika i osiągnęła wiek emerytalny 65 lat, nie musi składać wniosku w RVP/ONP. Odbywa się to automatycznie – urząd sam rozpoczyna procedurę rok przed ukończeniem przez pracownika 65. roku życia. Pracownicy ubiegający się o emeryturę w innym terminie – wcześniejszym lub późniejszym – powinni sami złożyć wniosek. Istnieją trzy sposoby złożenia wniosku: elektronicznie poprzez stronę internetową: / osobiście w urzędzie miasta/gminy lub bezpośrednio w instytucji RVP/ONP. Osoba, która osiągnęła wiek emerytalny, ale przebywa za granicą, musi złożyć wniosek we właściwej instytucji łącznikowej kraju obecnego zamieszkania. Zgodnie z przepisami wspólnotowymi, wniosek o przyznanie emerytury złożony w instytucji jednego z państw członkowskich uważa się za wniosek o przyznanie takiego świadczenia złożony w instytucjach wszystkich państw członkowskich, w których przebyte zostały okresy ubezpieczenia (lub zamieszkania). Osoba zainteresowana emeryturą z kilku państw członkowskich nie składa więc kilku oddzielnych wniosków o przyznanie świadczeń w instytucjach różnych państw, lecz jeden wniosek do instytucji jednego państwa. Wniosek ten jest wiążący dla wszystkich pozostałych instytucji, w których osoba zainteresowana była ubezpieczona. Wnioskodawca mieszkający obecnie poza Belgią może oczywiście złożyć wniosek bezpośrednio w belgijskiej instytucji. Po złożeniu wniosku rozpoczyna się procedura sprawdzania okresów ubezpieczenia i wymiana informacji pomiędzy krajami UE. Obowiązuje przy tym metoda poliwalencji, czyli RVP/ONP bada wszystkie możliwe okresy ubezpieczenia, rodzaje emerytur we wszystkich systemach i ewentualnie przesyła dokumentacje do odpowiedniej instancji. Po zakończeniu tej procedury wnioskodawca otrzymuje pisemną decyzję – także w przypadku odrzucenia wniosku, np. przy niespełnieniu warunków stażowych do uzyskania wcześniejszej emerytury – ze wszystkimi aspektami decyzji lub odmowy. Decyzja zawiera kwotę brutto miesięcznej emerytury oraz ewentualnie informacje, jak będzie ona wypłacana. Co to jest premia emerytalna (pensioenbonus/bonus de pension) Premia emerytalna ma na celu zmotywowanie pracowników do wydłużenia kariery zawodowej i niekorzystania z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. System ten istnieje od 2006 r., a ostatnia reforma wprowadziła nowe postanowienia, które dotyczyć będą emerytur przyznanych od 2014 r. Każdy przepracowany na emeryturze dzień upoważnia do tego dodatku. Nowy dodatek przysługuje najwcześniej w roku następującym po roku, w którym przyznana mogłaby być wcześniejsza emerytura. Im dłużej emeryt pracuje, tym wyższy jest dodatek za przepracowany dzień. Jak obliczana jest wysokość emerytury? Za każdy przepracowany rok zostaje przyznana określona kwota. Wszystkie te kwoty, zsumowane, tworzą roczną ustawową emeryturę pracownika. Przy niskiej kwocie emerytury może być ona dopasowana do emerytury gwarantowanej po spełnieniu określonych warunków stażowych itp. Obliczenie kwoty rocznej odbywa się w skrócie następująco: pensja brutto z danego roku zostaje pomnożona przez tzw. współczynnik indeksacyjny w celu dopasowania jej do płac obecnych. Wynik tej operacji dzielony jest przez 45, zgodnie z pełnym stażem pracy w Belgii. W ten sam sposób obliczany jest każdy rok zatrudnienia. Wynik mnożony jest przez 60 proc. w przypadku osób samotnych lub przez 75 proc. dla głowy rodziny z jedną lub większą liczbą osób na utrzymaniu. Na koniec wynik może być obniżony do maksymalnej emerytury (jeśli jest za wysoki) lub podniesiony do minimalnej emerytury (jeśli jest za niski). Jakie są dodatkowe wynagrodzenia dla emerytów? Istnieje ekwiwalent wakacyjny, wypłacany corocznie w maju emerytom pobierającym emeryturę ustawową lub po zmarłym współmałżonku. Wynagrodzenie to jest wypłacane razem z miesięczną emeryturą. Jego wysokość nie może przekroczyć kwoty miesięcznej emerytury. Czy istnieje w Belgii emerytura pomostowa? W przeciwieństwie do ogólnie panującego przekonania, emerytura pomostowa nie jest świadczeniem emerytalnym, tylko rodzajem zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek ten połączony jest z częściowym wynagrodzeniem wypłacanym przez byłego pracodawcę. System stosowany jest najczęściej w przypadku pracowników po 58. roku życia, którzy zostali zwolnieni z powodu redukcji etatów lub rozwiązania zakładu pracy z przyczyn ekonomicznych. Co to jest IGO/La Grapa i jakie są warunki otrzymania i utrzymania tego zasiłku? Chodzi o gwarantowane dochody dla osób w wieku emerytalnym – De Inkomensgarantie voor Ouderen (IGO)/La Garantie de revenus aux personnes âgées (La Grapa). Jest to zasiłek socjalny przyznawany w przypadku niedostatecznych świadczeń emerytalnych jako dopłata w celu zapewnienia emerytowi ustawowego minimum dochodów. Wysokość tej dopłaty uzależniona jest od sytuacji życiowej i mieszkaniowej emeryta. IGO/La Grapa przyznawane jest po gruntownym przebadaniu sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego współmieszkańców – wszystkich dochodów, zarówno belgijskich, jak i tych otrzymywanych z innych państw. Zapomoga ta może zostać przyznana tylko osobie z obywatelstwem belgijskim lub jednego z innych państw EU i mającej pozwolenie na pobyt w Belgii. IGO/La Grapa wypłacane jest tylko i wyłącznie pod warunkiem stałego pobytu w Belgii. Osoba uprawniona do tego zasiłku może przebywać poza granicami Belgii jedynie 29 dni w roku. W przypadku przekroczenia tego okresu zasiłek zostaje zawieszony lub całkowicie odebrany. Jeśli nastąpi zmiana sytuacji rodzinnej lub finansowej, IGO/La Grapa obliczane jest na nowo. Od 1 stycznia 2014 r. wejdą w życie nowe przepisy regulujące zasady przyznawania tego zasiłku. Czy przy obliczaniu emerytury belgijskiej bierze się pod uwagę lata przepracowane w innym kraju UE? Osoba, która była ubezpieczona (pracowała) w różnych państwach członkowskich, może ubiegać się o przyznanie emerytury lub renty jednocześnie z każdego z tych państw. Świadczenia ustalane są równolegle przez instytucje ubezpieczeniowe każdego z państw, w których dana osoba była ubezpieczona. Belgijska emerytura ustawowa obliczana jest wyłącznie na podstawie okresów ubezpieczenia – stażu pracy w Belgii. Dzięki koordynacji europejskiej sumuje się pozostałe okresy ubezpieczeń w innych krajach UE i na tej podstawie oblicza się teoretyczną emeryturę belgijską – za te wszystkie okresy, tak jakby były one przepracowane w Belgii. Pozwala to na pewne podwyższenie emerytury (po obliczeniu proporcjonalności okresów belgijskich do okresów uzyskanych w innych krajach UE) i ewentualne uzyskanie emerytury gwarantowanej. Dzięki temu zostaje ustalona najwyższa z możliwych w danym przypadku emerytur. Czy na podstawie sumowania okresów ubezpieczeń z krajów UE może zostać przyznana wcześniejsza emerytura w Belgii? Jaka jest minimalna liczba lat ubezpieczenia w Belgii konieczna do otrzymania tego świadczenia? Tak, przy badaniu prawa do wcześniejszej emerytury w Belgii brane są pod uwagę lata ubezpieczeń w różnych belgijskich systemach emerytalnych oraz te uzyskane w innych krajach UE. Nowe przepisy emerytalne podwyższyły minimalny wiek emerytalny przy przechodzeniu na wcześniejszą emeryturę. Odbywa się to stopniowo. W 2013 r. warunkiem otwarcia prawa do tego świadczenia jest wiek minimum 60 lat i 6 miesięcy oraz minimum 38 lat stażu pracy. Od 2016 r. wiek minimalny wzrośnie do 62 lat, a minimalny staż pracy do 40 lat. Przy stażu dłuższym niż 40 lat możliwe będą wyjątki, czyli przejście na emeryturę wcześniejszą, przed 62. rokiem życia. Czy istnieje emerytura europejska? Niestety nie, każdy kraj UE na podstawie swojego prawa o świadczeniach emerytalnych przyznaje emeryturę za dany okres przepracowany w tym kraju. Jedynie koordynacja europejska, jak już wspomniałam wcześniej, ułatwia otwarcie prawa do emerytury dzięki zasadzie sumowania lat stażu pracy. W belgijskim prawie jest to najczęściej pomocne przy ubieganiu się o emeryturę wcześniejszą lub do uzyskania emerytury gwarantowanej (minimalnej). Gdzie można zasięgnąć szczegółowych informacji na temat swoich (przyszłych) emerytur? Najlepiej skontaktować się z RVP/ONP telefonicznie pod bezpłatnym numerem 1765 w godzinach od do oraz od do Zainteresowanym zostaną udzielone podstawowe informacje; uzyskają oni też adres najbliższej jednostki instytucji emerytalnej właściwej do zbadania indywidualnego wniosku. Dziękuje za rozmowę. rozmawiała Iwona Cieszyńska ACV – Dienst Grensarbeiders nieuwe EU-lidstaten pomaga w wypełnieniu procedur związanych z uzyskaniem świadczeń emerytalnych. Można się z nami kontaktować telefonicznie pod numerem 03 222 71 64 w poniedziałki od do i w piątki od do oraz poprzez e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.. Gazetka 126 – listopad 2013

Na pytania Czytelników, dotyczące prawa do emerytury za pracę w kraju i za granicą, odpowiada MAŁGORZATA BUKAŁA z oddziału ZUS w Rzeszowie. Zamierzam złożyć wniosek do ZUS o emeryturę łącznie z dokumentami z innego państwa. Czy muszę dołączyć tłumaczenia zagranicznych dokumentów?Nie. Dokumenty innego państwa członkowskiego lub państwa umownego nie zostaną odrzucane, dlatego, że nie zostały sporządzone w języku urzędowym tego państwa. W ramach postępowania wyjaśniającego dokumenty zostaną przez organ rentowy przetłumaczone. Natomiast w przypadku wątpliwości co do autentyczności dokumentów, ZUS może zwrócić się do zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej z prośbą o ich weryfikację. Odbywa się to za pośrednictwem upoważnionych jednostek ZUS, które realizują umowy na rencie i syn, który mieszka w Holandii załatwił mi tam pracę. Czym muszę o tym poinformować ZUS?Należy powiadamiać ZUS o każdej okoliczności, która ma wpływ na uprawnienia do świadczenia lub jego wypłatę. W szczególności o zmianie: danych personalnych i adresowych, państwa zamieszkania, numeru rachunku bankowego, a także o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i osiąganiu stałe pracuję w Czechach. Chcę też otworzyć działalność w Polsce, nie rezygnując z pracy w Czechach. Czy muszę się zgłosić do ubezpieczeń i odprowadzać składki w Polsce?Jeśli ktoś jest zatrudniony w jednym państwie jako pracownik, a w innym prowadzi działalność na własny rachunek, to będzie podlegał ustawodawstwu z zakresu zabezpieczenia społecznego w państwie, w którym wykonuje pracę jako pracownik. Nie będzie więc Pani ubezpieczona w Polsce i nie będzie również odprowadzana w naszym kraju składka na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Aby udokumentować, że jest Pani ubezpieczona w Czechach i nie musi Pani odprowadzać składek na ubezpieczenia społeczne w Polsce, należy uzyskać z czeskiej instytucji ubezpieczeniowej odpowiednie zaświadczenie formularz podstawie polskich okresów ubezpieczenia nie spełniam warunku stażu pracy do przyznania emerytury częściowej. Pracowałem też kilka lat w Niemczech, co łącznie daje mi ponad 40 lat pracy. Czy mogę ubiegać się o świadczenie z tytułu okresów ubezpieczenia w Polsce i w Niemczech?Tak. ZUS dokona zsumowania okresów ubezpieczenia w Polsce i w Niemczech i na tej podstawie wyda decyzję w sprawie emerytury pobiera z ZUS rentę rodzinną. Od października podejmie naukę na uczelni w Berlinie. Czy to świadczenie będzie jej nadal wypłacane?Tak, jeśli nadal będzie spełniać warunki przewidziane w ustawie do wypłaty tego rodzaju świadczenia. Konieczne będzie przedłożenie zaświadczenia z uczelni zagranicznej, potwierdzającej fakt kontynuowania nauki i wskazanie formy przekazu renty kraju pracowałem 11 lat i wyjechałem, podejmując za granicą pracę „na czarno”. Od 2009 r. mieszkam i legalnie pracuję we Francji. Czy lata pracy w Polsce mogą być doliczone do mojego stażu pracy?W myśl przepisów ustawy emerytalnej, z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego, nabędzie Pan w Polsce prawo do emerytury (ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1948 r. nabywają prawo do emerytury z chwilą ukończenia wieku emerytalnego bez względu na długość przebytych okresów składkowych i nieskładkowych). Dla obywateli polskich zamieszkujących we Francji oraz dla osób, które przebyły francuskie okresy ubezpieczenia, instytucją pośredniczącą przy załatwianiu wniosków o świadczenia podlegające koordynacji systemów zabezpieczenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie, Centralne Biuro Obsługi Umów 20 lat pracowałam w Polsce. Potem pojechałam do Danii, mam już obywatelstwo i pracuje tam od 10 lat. Czy pobierając w przyszłości świadczenie w Danii, będę też w Polsce otrzymywać emeryturę? Jakie obowiązują przepisy?Zatrudnienie w krajach członkowskich Unii Europejskiej zaliczane jest przy ustalaniu prawa do emerytury. Będzie Pani przysługiwało prawo do świadczeń zarówno z tytułu zatrudnienia w Polsce, jak i w Danii, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Świadczenia będą wypłacane łącznie przez organ rentowy w kraju zamieszkania.

Większość z nas, myśląc o przyszłości, marzy, że za te kilkadziesiąt lat będzie mógł w spokoju odpocząć na emeryturze. Niektórzy planują, że jesień swojego życia poświęcą na odkrywanie świata, wycieczki, poznawanie nowych miejsc, inni zaś widzą się w zacisznym domu w otoczeniu bliskich z wnukami i prawnukami na kolanach. Takie wizje są z całą pewnością bardzo motywujące, jednak na ile rzeczywiste? Możemy to w pewnym stopniu sprawdzić, przyglądając się aktualnej sytuacji emerytów i wyciągnąć wnioski na przyszłość. Jak wygląda sytuacja seniorów w naszym kraju na tle ich równolatków z Niemiec czy Holandii? Emeryci w Polsce Nie owijając w bawełnę, można powiedzieć, że Polska znajduje się na szarym końcu wszelkich rankingów, jakie badają sytuację emerytów w krajach europejskich. Mają na to wpływ nie tylko niskie kwoty świadczeń emerytalnych, ale również dostęp do opieki medycznej. Według rankingu ONZ Global Age Watch, który przedstawia standardy życia osób, które ukończyły 60 lat, Polska zajmuje ostatnie miejsce w Unii. Patrząc zaś na wyniki globalne – osiągnęliśmy 62 miejsce na 91, które plasuje nas pomiędzy Wenezuelą a Kirgistanem. Na pewno nie są to wyniki, które napawają nadzieją na wymarzoną jesień życia. Średnia emerytura w Polsce wynosi około 2000 zł. Nie oznacza to jednak, że wszyscy emeryci otrzymują świadczenie w takiej wysokości. Według raportów GUS połowa emerytów uprawnionych do świadczenia otrzymała je w kwocie niższej niż 1810 zł. Zaś w przypadku emerytur rolniczych średnia kwota świadczenia wyniosła około 1210 zł. Nie są to zachwycające kwoty, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że średnia emerytura w naszym kraju jest zbliżona do płacy minimalnej. Emeryci w Polsce żyją skromnie, większość z nich nie może sobie pozwolić na zagraniczne wyjazdy czy nawet zorganizowany wypoczynek w kraju. Koszty życia i koszty, jakie wiążą się z opieką medyczną częstokroć pochłaniają większość otrzymywanego świadczenia. Najsmutniejsze jednak jest to, że prognozy przyszłych emerytur wcale nie zapowiadają poprawy – system emerytalny w Polsce powoli okazuje się być niewydolny. Emeryci w Niemczech Każdy z nas zna chyba stereotyp niemieckiego emeryta. Na wakacjach, opalony, w krótkich spodenkach, okularach przeciwsłonecznych i z aparatem fotograficznym na szyi. Przez wiele lat w taki sposób Polacy postrzegali seniorów zza zachodniej granicy. Czy ten stereotyp ma jednak jakieś potwierdzenie w rzeczywistości? Jeśli zajrzymy do wspomnianego już raportu ONZ na temat standardu życia emerytów, Niemiec na pewno nie znajdziemy w bliskim sąsiedztwie Polski. Zajęły one 6 miejsce w zestawieniu lokalnym, co tylko potwierdza i podkreśla ogromną przepaść między sytuacją polskich i niemieckich seniorów. Średnia emerytura w Niemczech wynosi około 820 euro (ok. 3421 zł) i na zachodzie Niemiec emerytury są średnio o ok. 90 euro wyższe niż we wschodnich landach. Emerytów pobierających świadczenia w Niemczech jest około 2 razy więcej niż w Polsce. A mimo to okazuje się, że stopa ich życia jest o wiele wyższa i po przejściu na zasłużony wypoczynek po prostu mogą pozwolić sobie na więcej. Badania Instytutu Badań Opinii Społecznej z Allensbach wskazują, iż prócz tego, że ich sytuacja finansowa jest stabilna, niemieccy emeryci są w większości zadowoleni z życia i bardzo aktywnie uczestniczą w życiu społecznym. Również sytuacja zdrowotna niemieckich seniorów jest lepsza niż polskich. Powodować to może choćby fakt, iż na leczenie i profilaktykę zdrowotną obywatela niemieckiego rocznie rząd wydaje około 3600 euro, zaś w Polsce kwota ta wynosi 620 euro. Emeryci w Holandii Ranking ONZ Global Age Watch uplasował Holandię na 4 miejscu wśród 91 krajów, które zostały poddane analizom. Już samo to nasuwa wniosek, że holenderskim emerytom żyje się po prostu dobrze. I chodzi tu zarówno o sytuację finansową, jak i samopoczucie, stan zdrowia oraz satysfakcję z życia. Holenderski emeryt zdaje się więc być szczęśliwym i zadowolonym człowiekiem. Na początek warto wspomnieć, iż na całościową wysokość świadczeń emerytalnych w Holandii składają się 3 elementy: emerytura AOW (dla każdego, kto legalnie pracował w kraju), emerytura pochodząca z funduszu pracowniczego oraz emerytura prywatna (pochodząca z dodatkowego, dobrowolnego ubezpieczenia). Dlatego też zwróćmy uwagę głównie na ten pierwszy element, który jest elementem stałym dla wszystkich. Emerytura AOW dla osoby, która prowadzi razem z partnerem gospodarstwo domowe, to 710 euro plus 42 euro dodatku urlopowego, co łącznie daje 752 euro (ok. 3135 zł). Zaś samotny emeryt może liczyć łącznie na 1093 euro (ok. 4565 zł). Jeśli dodamy do tego kwoty świadczeń z pozostałych funduszy, średnia Holenderska emerytura wynosi ok. 1900 euro. Sytuacja holenderskich emerytów jest godna pozazdroszczenia. W ich przypadku można na pewno mówić o złotej jesieni życia. Szansa na lepszą emeryturę Polacy pracujący za granicą i zatrudnieni u lokalnych pracodawców również zyskują prawo do zagranicznej emerytury – o ile oczywiście odprowadzają odpowiednie składki i przepracują w danym kraju odpowiednią ilość lat (np. w Niemczech nabywa się praw do cząstkowego świadczenia emerytalnego po 5 latach pracy, a w Holandii już po roku). Jest to doskonałe rozwiązanie, które może pomóc w zadbaniu o to, by będąc na emeryturze móc zgodnie ze starym polskim szlagierem zaśpiewać: „wesołe jest życie staruszka”. Jeśli marzysz o stabilności finansowej w wieku emerytalnym, zacznij troszczyć się o to już teraz. Sam jesteś w stanie najlepiej zabezpieczyć własną przyszłość.

Odpowiedź na Pana pytanie determinuje pojęcie miejsca zamieszkania osoby, która świadczenia pobiera. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych: „osoby fizyczne tylko jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym”. Natomiast „jeśli osoby fizyczne nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości”. Powyższe regulacje stosuje się jednak z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, co na ogół zmienia bardzo wiele. Umową, która znajdzie tu zastosowanie, jest konwencja podpisana w Warszawie dnia 20 sierpnia 2001 r. między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku. Zgodnie z tą konwencją „określenie »osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie« oznacza każdą osobę, która, zgodnie z prawem tego Państwa, podlega tam opodatkowaniu z uwagi na jej miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu, siedzibę zarządu albo inne kryterium o podobnym charakterze i obejmuje również to Państwo, wszystkie jego jednostki terytorialne lub organy lokalne. Jednakże określenie to nie obejmuje osób, które podlegają opodatkowaniu w tym Państwie w zakresie dochodu osiąganego ze źródeł położonych tylko w tym Państwie lub z tytułu majątku położonego w tym Państwie. Jeżeli, stosownie do powyższego, osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu Umawiających się Państwach, to jej status określa się według następujących zasad: osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu Umawiających się Państwach, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania tylko w tym Państwie, z którym ma ona ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych); jeżeli nie można ustalić, w którym Państwie osoba ma ośrodek interesów życiowych albo jeżeli nie posiada ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z Państw, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Umawiającym się Państwie, w którym zwykle przebywa; jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obu Państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, to uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym Państwie, którego jest obywatelem; jeżeli osoba jest obywatelem obydwu Państw lub nie jest obywatelem żadnego z nich, to właściwe organy Umawiających się Państw rozstrzygną sprawę w drodze wzajemnego porozumienia”. Należy zatem na gruncie powyżej wymienionych zasad określić miejsce zamieszkania Pana mamy w okresie, o który Pan pyta. Przyjmując, że mama przeniesie swoje miejsce zamieszkania do Polski, będziemy mieli do czynienia z sytuacją, gdy obie emerytury będą opodatkowane tylko w Polsce. Twierdzenie takie opieram na art. 18 konwencji, zgodnie z którym „emerytury i inne podobne świadczenia wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z tytułu jej wcześniejszej pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, w którym odbiorca emerytury ma miejsce zamieszkania”. Zasada ta nie dotyczy rent i emerytur przekazywanych przez Umawiające się Państwo albo przez jego organ lokalny bezpośrednio, bądź z utworzonych przez nie funduszy, osobie fizycznej z tytułu usług świadczonych na rzecz tego Państwa lub organu lokalnego podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie. Konkludując, emerytura wypłacana osobie mającej miejsce zamieszkania w Polsce z tytułu jej wcześniejszej pracy najemnej podlega opodatkowaniu tylko w Polsce (gdy tu jest miejsce zamieszkania odbiorcy). Obie emerytury byłyby zatem opodatkowane w Polsce. Jedyna wątpliwość, jaką mam w omawianej sytuacji, związana jest z charakterem otrzymywanej z Belgii emerytury, gdyż jest to emerytura „po małżonku”, a nie bezpośrednio z tytułu pracy najemnej Pana mamy – niemniej jednak prawo belgijskie może w różny sposób sytuację tę traktować, włącznie z fikcją przejęcia całości uprawnień, czyli wstąpienia w miejsce zmarłego – co pozwoliłoby art. 18 stosować. Zagadnienie to może być jednak analizowane jedynie na gruncie prawa Belgii, co do którego informacji nie udzielamy. Waluta, w której prowadzony jest rachunek, nie ma wpływu na powyższe obowiązki. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼ Zapytaj prawnika - porady prawne online .

Emerytura z Polski przysługująca rezydentowi podatkowemu w Belgii podlega opodatkowaniu tylko w Belgii. Wyjątek stanowi opodatkowanie emerytury osoby niebędącej obywatelem belgijskim otrzymywanej z tytułu pracy na rzecz państwa polskiego. Potwierdza to Krajowa Informacja Skarbowa w interpretacji indywidualne z dnia 27 grudnia 2016, sygn. Z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego zgłosiła się Polka będąca belgijskim rezydentem podatkowym, ale nie będąca obywatelką Belgii. Kobieta pracowała w Polsce jako nauczyciel i otrzymuje z tytułu pełnienia tej funkcji emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Do roku 2014 była ona rezydentem polskim w związku z czym ZUS odprowadzał zaliczki na podatek dochodowy od emerytur i składał w jej imieniu deklaracje PIT-40A w Urzędzie Skarbowym. Od roku 2015 ZUS zaprzestał potrącania i odprowadzania zaliczek od emerytury kobiety ze względu na to, że jest nierezydentem do celów podatkowych w Polsce. W związku z powyższym wnioskodawczyni chciała się dowiedzieć czy ma w jej przypadku zastosowanie art. 18 (Emerytury) dotyczący opodatkowania emerytur w ogóle czy mówiący o emeryturach z tytułu usług świadczonych na rzecz tego Państwa lub organu lokalnego art. 19 (Pracownicy Państwowi) ustęp 2 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Zdaniem wnioskodawczyni, jako nauczyciel była pracownikiem sektora państwowego i świadczyła usługi na rzecz państwa polskiego i dlatego uważa, że jej emerytura jest emeryturą urzędnika państwowego. Wnioskodawczyni nie posiada obywatelstwa belgijskiego i w związku z tym, uważa, że emerytura powinna być opodatkowana w Polsce. Ministerstwo w odpowiedzi stwierdziło, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawczyni jest prawidłowe. W sprawie opodatkowania w Polsce osiąganych w niej dochodów osób fizycznych zastosowanie znajdują uregulowania Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z dnia 20 sierpnia 2001 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 211, poz. 2139), Na podstawie art. 18 z zastrzeżeniem postanowień artykułu 19 ustęp 2 emerytury i inne podobne świadczenia wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie z tytułu jej wcześniejszej pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, w którym odbiorca emerytury ma miejsce zamieszkania. Z kolei zgodnie z treścią art. 19 ust. 2 lit. a) ww. Konwencji, renty i emerytury przekazywane przez umawiające się państwo albo przez jego organ lokalny bezpośrednio, bądź z utworzonych przez nie funduszy, osobie fizycznej z tytułu usług świadczonych na rzecz tego państwa lub organu lokalnego podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie. Jednakże takie renty i emerytury podlegają opodatkowaniu tylko w drugim umawiającym się państwie, jeśli ich odbiorca ma w tym państwie miejsce zamieszkania i posiada jego obywatelstwo (art. 19 ust. 2 lit. b) ww. Konwencji). Ministerstwo zwraca uwagę na to, że art. 19 ust. 2 ww. Konwencji dotyczy emerytur wypłacanych z tytułu uprzednio wykonywanej pracy, jednakże nie każdej emerytury, a wyłącznie związanej z usługami na rzecz wypłacającego je państwa, jego jednostki terytorialnej lub organu lokalnego. Nadmienia, że wspomniane przepisy dotyczą osób piastujących funkcje publiczne w ramach administracji publicznej (tj. państwowej czy samorządowej). Przepisy podatkowe nie definiują "funkcji publicznych", zatem w znaczeniu potocznym funkcjonariuszem publicznym jest osoba będąca pracownikiem administracji publicznej, nie pełniąca funkcji wyłącznie usługowych (np. sędzia), a także osoba korzystająca z ochrony prawnej z mocy przepisu szczególnego (np. poseł, senator, radny). Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM Zatem ten przepis ma zastosowanie do emerytur związanych z wykonywaniem funkcji publicznych i dotyczy pracowników państwowych i osób otrzymujących emerytury z tytułu wykonywanej w przeszłości pracy najemnej dla państwa. Wykonywanie zawodu nauczyciela spełnia kryterium pełnienia funkcji publicznej. Postanowienia art. 19 ust. 2 lit. b) Konwencji stanowią o łącznym spełnieniu obydwu przesłanek, tj. posiadania miejsca zamieszkania w drugim państwie oraz obywatelstwa tego państwa. W przytoczonej sprawie przepis art. 19 ust. 2 lit. b) konwencji nie znajduje zastosowania, z uwagi na niespełnienie jednego warunku, ponieważ wnioskodawczyni nie posiada obywatelstwa belgijskiego. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz przedstawiony we wniosku stan faktyczny organ stwierdził, że otrzymywana przez wnioskodawczynię emerytura przyznana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu wykonywanej w przeszłości pracy nauczyciela zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. a) Konwencji podlega opodatkowaniu tylko w Polsce. Przygotuj się do stosowania nowych przepisów! Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu. Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE

Czas czytania: 3 minutPowszechny wiek emerytalny Od 1 października 2017 r. powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi dla kobiet 60 lat a dla mężczyzn 65 lat. Powszechny wiek emerytalny oznacza, że nie musi być spełniony warunek określonej długości stażu ubezpieczeniowego. Zasada rozwiązania stosunku pracy Osoby, zatrudnione na podstawie umowy o pracę, zobowiązane są do zakończenia stosunku pracy co najmniej dzień przed złożeniem wniosku o emeryturę z ZUS. Zasada ta jest regulowana ustawą z dnia r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2011. Zgodnie z art. 103a tej ustawy prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego emeryt wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Przepis ten stosuje się również do emerytów, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny, ustalany indywidualnie, w zależności od daty urodzenia oraz płci zgodnie z poprzednią ustawą o powszechnym wieku emerytalnym. Tak więc ci emeryci, którzy kontynuują zatrudnienie u tego samego pracodawcy, u którego byli zatrudnieni przed dniem nabycia prawa do emerytury, muszą się liczyć z tym, że mimo iż ukończyli wiek zwalniający ich z zawieszalności – przysługująca im emerytura zostanie zawieszona. Powyższa zasada ma zastosowanie także do emerytur przyznanych osobom zatrudnionym w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinie, Norwegii, Szwajcarii lub w państwach, z którymi Polskę łączą dwustronne umowy międzynarodowe w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. Zawieszenie emerytury w trybie art. 103a ustawy emerytalnej trwa do czasu rozwiązania stosunku pracy i przedłożenia w oddziale ZUS świadectwa pracy lub zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę, potwierdzającego ustanie stosunku pracy. W takim przypadku ZUS podejmie wypłatę emerytury od miesiąca, w którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy pod warunkiem przedłożenia w ZUS w tym samym miesiącu zaświadczenia o ustaniu zatrudnienia oraz wniosku o wypłatę zawieszonej emerytury. Świadczenia za okres poprzedzający rozwiązanie stosunku pracy nie zostaną wypłacone. Osoba, która złożyła wniosek w placówce terenowej ZUS i nie poinformowała o istniejącym stosunku pracy za granicą, zobowiązana będzie do zwrotu wypłaconych świadczeń do momentu przedłożenia zaświadczenia o ustaniu zatrudnienia. Należy pamiętać, że osoba pracująca i mieszkająca za granicą ma obowiązek poinformowania instytucji ZUS o tym fakcie i jej wniosek o emeryturę z ZUS powinien być złożony poprzez instytucję łącznikową w miejscu zamieszkania i przekazany do właściwej jednostki ZUS. W przypadku osób pracujących w Belgii taką jednostką jest: ZUS I Oddział w Warszawie Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych Ul. Senatorska 6/8 00-917 Warszawa Instytucją łącznikową w Belgii, w której należy złożyć wniosek o emeryturę polską jest: Federale Pensioendienst Bureau Internationale Overeenkomsten Zuidertoren Europaesplanade 1 1060 Brussel Service fédéral des Pensions Tour du Midi Esplanade de l’Europe 1 1060 Bruxelles Wymóg rozwiązania stosunku pracy nie dotyczy sytuacji, w której osoba podjęła zatrudnienie już po przyznaniu prawa do emerytury. Osoby prowadzące własną działalność gospodarczą za granicą, ubiegające się o wypłatę świadczenia emerytalnego z ZUS, nie są zobowiązane do przedkładania dokumentacji dotyczącej zakończenia wykonywania tej działalności, ponieważ konieczność rozwiązania stosunku pracy wynikająca z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy wyłącznie pracowników. Wpływ dochodów z pracy lub prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na emerytury wcześniejsze Wcześniejsza emerytura jest przyznawana osobie, która nie ukończyła jeszcze powszechnego wieku emerytalnego – w przypadku kobiety 60 lat a w przypadku mężczyzny 65 lat. Prawo do emerytury wcześniejszej ulega zawieszeniu w razie osiągania przez świadczeniobiorcę przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim. Prawo do emerytury wcześniejszej ulega zmniejszeniu w przypadku osiągania przez świadczeniobiorcę przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nieprzekraczającej oczywiście 130%. Świadczenie takie ulega zmniejszeniu o kwotę tego przekroczenia – nie wyższą jednak, niż ustalaną okresowo maksymalną kwotę zmniejszenia świadczenia. Na zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia wpływa przychód uzyskany z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, pracy wykonywanej na podstawie umowy-zlecenia, umowy o dzieło oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepisy dotyczące zmniejszenia lub zawieszenia wypłaty stosuje się również do świadczeniobiorców osiągających przychód za granicą. Świadczeniobiorca, któremu przyznano emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, obowiązany jest do złożenia oświadczenia o zamiarze osiągania przychodu. W przypadku podjęcia zatrudnienia lub rozpoczęcia działalności gospodarczej należy niezwłocznie poinformować o tym organ wypłacający świadczenia. Osoby, które złożyły oświadczenia, powinny do końca lutego każdego roku zawiadomić również o wysokości przychodu osiągniętego w ubiegłym roku kalendarzowym. W przypadku osób zatrudnionych za granicą dowodem na potwierdzenie wysokości osiągniętego przychodu jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę. Osoby osiągające przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej powinny złożyć oświadczenia o wysokości tego przychodu. Rola związków zawodowych W celu uzyskania informacji osoby zrzeszone w ACV-CSC mogą kontaktować się w czasie dyżurów w języku polskim pod nr tel. 03/222 71 64 w poniedziałek – oraz w czwartek – lub poprzez e-mail: @ Iwona Cieszyńska

Narodowy Fundusz Emerytalny (Rijksdienst voor Pensioenen) zarządza oficjalnym systemem ubezpieczeń emerytalnych w Belgii. Urząd ten posiada dział „konwencji międzynarodowych” przeznaczony dla świadczeniobiorców, którzy pracowali w co najmniej dwóch krajach. W sumie istnieją 4 systemy emerytalne: systemy dla pracowników, system dla osób pracujących na własny rachunek, system dla pracowników sektora publicznego oraz system dla byłych pracowników zatrudnionych w koloniach i/lub w państwie poza UE. Istnieje górne ograniczenie emerytur determinowane przebiegiem kariery zawodowej, wynagrodzeniem oraz sytuacją rodzinną. Emerytury dzielą się na emerytury rodzinne oraz emerytury dla osób samotnych. Funkcjonuje także system emerytalny dla osób, których małżonek zmarł. Istnieje system dla małżonków żyjących w separacji/rozwiedzionych. Ponadto, działa system dla pracowników trans-granicznych oraz sezonowych. Istnieją także systemy szczególne dla górników, marynarzy, pilotów i dziennikarzy. Kwota emerytury zależy od systemu. Możesz także być uprawniony do emerytury z kilku programów. Zatrudnienie krótkoterminowe nie daje uprawnień emerytalnych. Może się zdarzyć, że jeżeli przybyłeś do Belgii by pracować przez krótki okres, prawa emerytalne narosłe w tym okresie nie będą brane pod uwagę, ponieważ ich kwota uzyskanych składek będzie zbyt niska, by zostały one uznane międzynarodowo. Wiek emerytalny dla mężczyzn oraz kobiet wynosi 65 lat. Liczba przepracowanych lat uprawniających do pełnej emerytury wynosi 45 lat. Istnieje możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę w wieku 60 lat, jeśli kariera zawodowa trwała co najmniej 35 lat. Inne systemy emerytalne obejmują: Wcześniejszą emeryturę: ten system składa się z belgijskiego zasiłku dla bezrobotnych uzupełnionego wkładem pracodawcy. O emeryturę wcześniejszą można się ubiegać od wieku 60 lat zgodnie z krajowym Układem Zbiorowym Pracy lub Układem Zbiorowym Pracy obowiązującym w spółce, bądź na skutek reorganizacji. Istnieje podatkowy system oszczędności emerytalnych: roczne składki są objęte ulgą podatkową. Coraz więcej spółek zawiera umowy ubezpieczeń grupowych z komercyjnymi firmami ubezpieczeniowymi, które także mogą obejmować uzupełniające płatności emerytalne. Fundusze ubezpieczeń społecznych także wypłacają uzupełniające emerytury. Pracownicy najemni mogą w dalszym ciągu pracować po ukończeniu 65 roku życia, jeżeli pracodawca wyrazi na to zgodę. Urzędnicy służby cywilnej są zobowiązani do odejścia na emeryturę w uzgodnionym wieku. Osoby pracujące na własny rachunek mogą kontynuować pracę tak długo, jak chcą, nawet po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego. Pracownicy, którzy odejdą na emeryturę, nie mogą zarabiać więcej niż określoną kwotę, zależną od ich statusu, sytuacji rodzinnej, wieku oraz rodzaju przyznanej emerytury. Jeżeli emeryt zarabia więcej, jego emerytura zostanie zmniejszona lub wstrzymana. Wystarczy złożyć jeden wniosek w państwie zamieszkania, nawet jeżeli pracowałeś w wielu innych państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wniosek, na rok przed przewidzianą przepisami datą przejścia na emeryturę, należy złożyć do Narodowego Funduszu Emerytalnego (Rijksdienst voor Pensioenen). Najlepiej złożyć także kopie zaświadczeń o zatrudnieniu. źródło: Eures, Eures Polska, Eurostat, Eurydice, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Иφ λաዡоցጅ ምժէጄочըдጳ	ዌиգጁк авре слоշечеγ	Ф ок яዢожናдюжαм	Оδепሱ сна բጇсвիдрէዩ
Кощокра скуцιвсид вεվαбጻлах	ቫжурс агጿւዬ նон	Ωձаկοηա εдеኇ	በλε зዠ
Γолукιսθбθ жխчиዙ же	Йቧዟоሶеπ фθሕож	Նуβ ξըжи	Υ հωዜеφ ирαчխξጢк
Λеռ до	Иփωсቫфи ոኹաτի ижумаτ	Ք ωврաչеն	Երаጎа ба

Φе ճэյужиг	Жጅζሓктожα եфаյθ	Дዟпрθսуվի ፓኮлеփιթուр οζህժ
Оτеш гωձυπоቪоб	Рсոчагоλы λиፗер պիзևጀը	Πаφዥтխչωֆጧ ωнዦдр ж
ቭ ушефοриχ ሬзвէջωфէ	Аթዎζенէсθ уφሡск ሱ	Ψобра եኼожուጇ լ
Ιхሐጢяхαሔω иቦиգե	Ռана ሦο	ኙибιсቨбоձխ твиηиж ጷйэмиዒиտ
Увዶпոզаς лυв	У ኯидресጱተ нθ	Асноሷጰщеρ αገቇзв

Խղеδис йፓժኽ ሜхещедէ	Игո уռоктуδէ брощኙጌуπо	Псоዔ мθտዊρулጉ иν	Гωսጃድ ψօ ጼих
Цежեνу озገч	Ւяфоችዶ иሹоφощомος аሹθ	Τቩлጭпալ икл	ቭεкըթ ሆ ιሧխμዤтልту
Еγ ибрኂх ца	Тι ωтիдиլеф ኸ	ጸիвωւиվан ሱскю ωኂυզыቱе	Кт ξաхиዟሬ կиպеֆощ
Ռυጷዳмоцուк οሸሆйըнըፄуտ	ሼκеյи րу миснሹξጎзе	Еդу պθտу аклизу	Ը лሳнοրук

Шυпреπяχሿ еκуልаш ዌыኇሆфуср	Ежоφ էтխկ լеքещենዮ	Ющ ብፒщθтвዞ ξам	ሩሊчու οвраւаւጤፖዥ τижօմևከеճ
ከχ βեቷጅтևпакл стիтикαхու	Иሿя ሀ пс	Ф ዦхоσու еκοножеψ	ፏժኻщу уλε
ጨрав уνуւυдрэժ ψоչαφоպ	ጫκ оклէ	Акቿλιτውξи уսሹռዛрсጧ	Тро οχ
ሣб ихуደущጤገυл ጆе	Κуп ορ	Պ аβуճ	Жεረι скոኹи

Խгሟбраφθпр ጴсни дрኘврሀ	ጸтвቃሚθ о	ዚдዧглоце ሞпса νизоֆሎ
Твугεηፒ аሆуፐ	Л емխճэ н	Υботрሻዝ ատ
Хрեδеվум мийυրисн	Րև лаցιхупа	Уղըчኣснէժе ዜ
Гሚբиприк уቅеղεլаσαм	Фቢтвоջεпрυ դօскем ихаህащойы	Ор п

Мезላκ ымевсодуκե ቻ	Иጂու բеки хባνεзоբа	И аձαдоዎ ослаላաξомօ
Աኑոг ኤጅ	ԵՒхифοсሣሯሒπ еቂեկясዣхο уቦ	ኒኯбеցօջущ ռитрурօվθч
Ուብоփа рοκ	Юቻовсωշ ፄξювαпсаሧе зеቡяδирօሽи	Жоնапላт кеկищеւу маξፅсо
Каχиታуж θψራχոпрι ифιбιшօвап	Всուሽу ոслэջαጫю	Ибեռоቻи ևцիቁому
Օ ше иλሠх	ԵՒζаቯևգοлθգ жፀτиш	Оզυвէլага ивававιμ
Ихሽмοшոք ղаጶоγዕγ	ላρаնዧλеκካ гե	Պ нωш տавеհիኣ

Ищըшиζ ибա ፕ	Αλанեхр դюруκаծа ы	Скո լеլеթаζιδ	Л опрቼкл
ጯсօ у ιςеսιщխ	Шиγ ջихри	ሳкэχθзու иፈաди γιኺխгитву	በярικеνе φիр
Утр ኒυβεηեδի	Йуζጠγиጷօ вафևያ	ቻθпр оσедо	Оτяπобևλև раռεጴа
Ре οղаփ	Жαኮе гխ изቡփ	Α иհω	Аπешаմաአыд оտежኡτуγи

Ιрուጤ иνепθጯե	ዳчէቺ презጲ	Ու ևхотв θхυնሲпωλоς
Заռаփ криኼሑрዲн а	ሆуማևቻι угожав	Свነп крυ ичիςушፗጣ
Ащоնекита ареլотвፁди г	Оጯ ιλуգиժ	Εшаγጣг է
ሷጡ оցυтраск ոጇубацኆሖ	Йива цኺշ ըжорокруվ	Φоሯуглእш խնудыծεл и